utworzone przez red. K. Łuczak | cze 16, 2025 | Badania naukowe, Nauki medyczne i o zdrowiu, Nauki ścisłe i przyrodnicze
Naukowcy z Uniwersytetu Jagiellońskiego jako pierwsi na świecie wykazali, że kwantowe splątanie fotonów można wykorzystać w diagnostyce nowotworów. Zespół Jagielloński PET (J-PET), założony i kierowany przez prof. Pawła Moskala z Wydziału Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej, wykazał, że fotony z anihilacji materii i antymaterii w materiale nie są całkowicie kwantowo splątane. Jest to odkrycie zaskakujące świat naukowców.
Dotychczasowe badania fizyków skupiały się na wykazaniu, że fotony z anihilacji elektronu z pozytonem są maksymalnie splątane kwantowo. Odkrycie zespołu prof. Pawła Moskala otwiera możliwości zastosowania stopnia splatania kwantowego fotonów jako wskaźnika w diagnostyce nowotworów. Artykuł opisujący te badania został opublikowany w czasopiśmie „Science Advances”.
Splątanie kwantowe to fascynujące zjawisko niedające się wyjaśnić w ramach naszego klasycznego postrzegania świata. Splątane kwantowo fotony zachowują się tak, jakby jeden natychmiast wiedział, co dzieje się z drugim, niezależnie od tego jak bardzo się od siebie oddaliły.
Tomograf J-PET zbudowany na Wydziale Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej UJ to pierwsze na świecie urządzenie do pozytonowej tomografii emisyjnej, które działa w oparciu o detektory plastikowe. J-PET otwiera nowe możliwości diagnostyczne. Pozwala on nie tylko na obrazowanie metabolizmu wybranych substancji, ale także na badanie właściwości atomów pozytonium zbudowanych z elektronu i anty-elektronu, które powstają w człowieku w przestrzeniach między atomami w trakcie diagnozowania PET. Zjawisko to nie było dotąd wykorzystywane w diagnostyczne medycznej. Pierwszy obraz pozytonium na świecie został wykonany tomografem J-PET i opublikowany w czasopiśmie „Science Advances” w 2024 roku.
W tym roku naukowcy z zespołu prof. Pawła Moskala poszli o krok dalej i pokazali, że tomograf J-PET pozwala także na pomiar informacji kwantowych jakościowo innych niż informacje klasyczne, które w przyszłości będą mogły służyć jako kwantowe wskaźniki diagnostyczne. Wykazali nie tylko to, że możliwy jest pomiar polaryzacji fotonów anihilacyjnych emitowanych z pacjenta w trakcie obrazowania PET, ale także, że stopień splątania kwantowego fotonów anihilacyjnych zależy od rodzaju materiału.
Na Uniwersytecie Jagiellońskim, w Centrum Teranostyki założonym i kierowanym przez prof. Pawła Moskala i prof. Ewę Stępień, powstaje pierwszy na świecie tomograf PET na całe ciało, który umożliwi filmowanie farmakokinetyki leków podawanych pacjentowi i będzie to pierwszy na świecie kwantowy-PET z możliwością obrazowania stopnia splątania kwantowego fotonów anihilacyjnych w całym ciele pacjenta.
[uj.edu.pl]
utworzone przez red. K. Łuczak | paź 24, 2023 | Konferencje naukowe, Rozwój uczelni
Wykładowcy z Uniwersytetu Jagiellońskiego kolejny raz pojawili się w renomowanym rankingu najbardziej wpływowych postaci świata nauki. Ranking, przygotowany przez Uniwersytet Stanforda wspólnie z wydawnictwem Elsevier oraz firmą SciTech Strategies, ocenia osiągnięcia uczonych, bazując na wskaźnikach bibliometrycznych.
Ranking Top 2% prezentuje naukowców, których prace są najczęściej cytowane w literaturze naukowej. Analiza uwzględnia takie kryteria jak indeks Hirscha, ogólną liczbę cytowań z pominięciem autocytowań, Impact Factor oraz pozycję i funkcję autora w publikacjach. Opracowanie zawiera dwa zestawienia. Jedno odnosi się do całkowitych osiągnięć w karierze naukowca do roku 2022, a drugie koncentruje się wyłącznie na cytowaniach z roku 2022.
Na pierwszej liście, która ocenia całościowy dorobek naukowy od początku kariery, znalazło się 69 naukowców UJ:
- śp. prof. Andrzej Szczeklik – Wydział Lekarski,
- śp. prof. Stanisław Konturek – Wydział Lekarski,
- prof. Karol Życzkowski – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
- prof. Barbara Krajewska – Wydział Chemii,
- prof. Anetta Undas – Wydział Lekarski,
- śp. prof. Ryszard Gryglewski – Wydział Lekarski,
- prof. Romuald Janik – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
- prof. Tadeusz Sarna – Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii,
- prof. Tomasz Brzozowski – Wydział Lekarski,
- prof. Józef Dulak – Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii,
- prof. Tomasz Guzik – Wydział Lekarski,
- prof. Andrzej Białas – emeryt. prof. Wydziału Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
- prof. Jan Kozłowski – emeryt. prof. Wydziału Biologii,
- prof. Jan Potempa – Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii,
- prof. Wiesław Roth – Wydział Chemii,
- prof. Alfred Uchman – Wydział Geografii i Geologii,
- prof. Piotr Popik – Wydział Nauk o Zdrowiu,
- prof. Gabriel Nowak – Wydział Farmaceutyczny,
- prof. Roman Nalewajski – emeryt. prof. Wydziału Chemii,
- prof. Wojciech Florkowski – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
- śp. prof. Wiesław Jędrychowski – Wydział Lekarski,
- prof. Grażyna Jasieńska – Wydział Nauk o Zdrowiu,
- prof. Jacek Dziarmaga – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
- prof. Janusz Marcinkiewicz – Wydział Lekarski,
- prof. Grzegorz Sulka – Wydział Chemii,
- prof. Andrzej Pilc – Wydział Nauk o Zdrowiu,
- prof. Jan Kozłowski – emeryt. prof. Wydziału Biologii,
- prof. Maciej Małecki – Wydział Lekarski,
- prof. Piotr Bizoń – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
- prof. Andrzej Szytuła – emeryt. prof. Wydziału Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
- prof. Elżbieta Richter-Wąs – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
- prof. Marek Sanak – Wydział Lekarski,
- śp. prof. Marek Szydłowski – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
- prof. Andrzej Pająk – Wydział Nauk o Zdrowiu,
- prof. Jerzy Datka – emeryt. prof. Wydziału Chemii,
- prof. Nestor Oszczypko – emeryt. prof. Wydziału Geografii i Geologii,
- prof. Jakub Zakrzewski – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
- dr hab. Bogdan Damski – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
- prof. Józef Spałek – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
- prof. Ewa Gregoraszczuk – Wydział Biologii,
- prof. Ryszard Laskowski – Wydział Biologii,
- śp. prof. Jerzy Vetulani – Wydział Lekarski,
- prof. Andrzej Oleś – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
- prof. Marcin Barczyński – Wydział Lekarski,
- prof. Zbigniew Sojka – Wydział Chemii,
- prof. Katarzyna Turnau – Wydział Biologii,
- prof. Jerzy Kruk – Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii,
- prof. Krzysztof Sacha – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
- prof. Maria Nowakowska – emeryt. prof. Wydziału Chemii,
- prof. Stanisław Migórski – Wydział Matematyki i Informatyki,
- prof. Radosław Śpiewak – Wydział Farmaceutyczny,
- prof. Grażyna Stochel – Wydział Chemii,
- prof. Anna Wesołowska – Wydział Farmaceutyczny,
- prof. Steven Bass – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
- prof. Barbara Sieklucka – emeryt. prof. Wydziału Chemii,
- dr hab. Mariusz Duplaga, prof. UJ – Wydział Nauk o Zdrowiu,
- prof. Jacek Jawień – Wydział Lekarski,
- prof. Maciej Ogorzałek – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
- prof. Bogusława Budziszewska – Wydział Farmaceutyczny,
- prof. Stefan Chłopicki – Jagiellońskie Centrum Rozwoju Leków,
- prof. Paweł Kościelniak – Wydział Chemii,
- prof. Jolanta Jaworek – emeryt. prof. Wydziału Nauk o Zdrowiu,
- prof. Paweł Moskal – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
- prof. Wojciech Macyk – Wydział Chemii,
- prof. Wojciech Branicki – Wydział Biologii,
- dr hab. Łukasz Michalczyk, prof. UJ – Wydział Biologii,
- prof. Grzegorz J. Nalepa – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
- prof. Marcin Nobis – Wydział Biologii,
- prof. Irena Roterman-Konieczna – emeryt. prof. Wydział Lekarskiego.
Na liście naukowców najczęściej cytowanych w 2022 roku znalazło się 72 przedstawicieli społeczności akademickiej UJ:
- prof. Tomasz Guzik – Wydział Lekarski,
- prof. Karol Życzkowski – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
- prof. Barbara Krajewska – Wydział Chemii,
- prof. Anetta Undas – Wydział Lekarski,
- prof. Józef Dulak – Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii,
- prof. Wojciech Florkowski – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
- prof. Grażyna Jasieńska – Wydział Nauk o Zdrowiu,
- prof. Elżbieta Kołaczkowska – Wydział Biologii,
- prof. Tadeusz Sarna – Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii,
- dr hab. Iana Markevych – Wydział Filozoficzny,
- prof. Jan Potempa – Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii,
- prof. Małgorzata Barańska – Wydział Chemii,
- dr hab. Janusz Dąbrowski, prof. UJ – Wydział Chemii,
- prof. Wiesław Roth – Wydział Chemii,
- prof. Elżbieta Richter-Wąs – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
- dr hab. Mariusz Mitoraj, prof. UJ – Wydział Chemii,
- dr Ahmed Eid Ahmed Radwan – Wydział Geografii i Geologii,
- dr Karol Piczak – Wydział Matematyki i Informatyki,
- prof. Marcin Barczyński – Wydział Lekarski,
- prof. Grzegorz Sulka – Wydział Chemii,
- dr hab. Agnieszka Mazur-Biały, prof. UJ – Wydział Nauk o Zdrowiu,
- dr hab. Mariusz Duplaga, prof. UJ – Wydział Nauk o Zdrowiu,
- prof. Krzysztof Pyrć – Małopolskie Centrum Biotechnologii,
- dr Tetiana Tatarchuk – Wydział Chemii,
- prof. Andrzej Pająk – Wydział Nauk o Zdrowiu,
- prof. Jacek Dziarmaga – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
- prof. Stanisław Migórski – Wydział Matematyki i Informatyki,
- prof. Tomasz Brzozowski – Wydział Lekarski,
- prof. Krzysztof Sacha – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
- prof. Marek Jastrzębski – Wydział Lekarski,
- prof. Alfred Uchman – Wydział Geografii i Geologii,
- prof. Wojciech Czakon – Wydział Zarządzania i Komunikacji Społecznej,
- prof. Agnieszka Łoboda – Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii,
- prof. Marek Sanak – Wydział Lekarski,
- prof. Dariusz Dudek – Centrum Medycyny Cyfrowej i Robotyki,
- prof. Halina Ekiert – Wydział Farmaceutyczny,
- dr Roman Topór-Mądry – Wydział Nauk o Zdrowiu,
- dr hab. inż. Łukasz Tomczyk – Wydział Filozoficzny,
- prof. Wojciech Macyk – Wydział Chemii,
- śp. prof. Andrzej Szczeklik – Wydział Lekarski,
- prof. Michał Pędziwiatr – Wydział Lekarski,
- prof. Roman Nalewajski – emeryt. prof. Wydziału Chemii,
- dr hab. Mariusz Radoń, prof. UJ – Wydział Chemii,
- prof. Janusz Marcinkiewicz – Wydział Lekarski,
- prof. Wojciech Szczeklik – Wydział Lekarski,
- prof. Gabriel Nowak – Wydział Farmaceutyczny,
- prof. Alicja Józkowicz – Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii,
- dr hab. Agnieszka Szopa, prof. UJ – Wydział Farmaceutyczny,
- śp. prof. Stanisław Konturek – Wydział Lekarski,
- prof. Maria Rąpała-Kozik – Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii,
- dr hab. Bogdan Damski – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
- prof. Piotr Major – Wydział Lekarski,
- prof. Sławomir Kołodziej – Wydział Matematyki i Informatyki,
- prof. Jakub Zakrzewski – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
- śp. prof. Wiesław Jędrychowski – Wydział Lekarski,
- prof. Stefan Chłopicki – Jagiellońskie Centrum Rozwoju Leków,
- prof. Paweł Moskal – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
- prof. Małgorzata Bała – Wydział Lekarski,
- dr hab. Łukasz Michalczyk, prof. UJ – Wydział Biologii,
- dr hab. Paweł Paśko – Wydział Farmaceutyczny,
- dr Paweł Nowak – Wydział Chemii,
- prof. Katarzyna Młyniec – Wydział Farmaceutyczny,
- śp. prof. Ryszard Gryglewski – Wydział Lekarski,
- prof. Wojciech Branicki – Wydział Biologii,
- prof. Jerzy Walocha – Wydział Lekarski,
- prof. Kinga Sałat – Wydział Farmaceutyczny,
- prof. Przemysław Bąbel – Wydział Filozoficzny,
- dr Piotr Gąsiorek – Wydział Biologii,
- prof. Józef Spałek – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
- prof. Marcin Nobis – Wydział Biologii,
- dr hab. Przemysław Pękala – Wydział Lekarski,
- dr hab. Ewelina Pośpiech – Małopolskie Centrum Biotechnologii.
Pełne listy TOP 2% najlepszych naukowców na świecie można pobrać na stronie elsevier.digitalcommonsdata.com.
utworzone przez red. K. Łuczak | wrz 26, 2022 | Nauki ścisłe i przyrodnicze
Niemal 20 mln zł przeznaczonych zostanie na realizację na Wydziale Matematyki i Informatyki UJ programu, którego kierownikiem jest dr Krzysztof Geras, adiunkt z New York University School of Medicine. Jest to wynik rozstrzygnięcia konkursu ARTIQ – Centra Doskonałości AI, realizowanego wspólnie przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju oraz Narodowe Centrum Nauki. Celem konkursu jest wzmocnienie potencjału naszego kraju w obszarze badań nad sztuczną inteligencją (AI – artificial intelligence) i wykorzystaniem ich wyników w praktyce.
Jak dotąd spośród siedmiu wniosków zgłoszonych do konkursu dokonano oceny merytorycznej pięciu, z których dwa rekomendowano do finansowania. Jednym z nich jest projekt „Platforma uczenia multimodalnego i uczenia ze wzmocnieniem dla indywidualizacji opieki onkologicznej”. Prace nad stworzeniem platformy będą prowadzone na Wydziale Matematyki i Informatyki Uniwersytetu Jagiellońskiego pod kierownictwem dr. Krzysztofa Gerasa. Drugi z nagrodzonych projektów zrealizowany zostanie na krakowskiej Akademii Górniczo-Hutniczej.
Liderzy zespołów – naukowcy z zagranicy o międzynarodowej renomie – musieli wykazać się wyróżniającym dorobkiem naukowym, wdrożeniowym i organizacyjnym. W ramach Centrów Doskonałości AI poprowadzą projekty obejmujące badania podstawowe, przemysłowe, prace rozwojowe lub przedwdrożeniowe w dziedzinie sztucznej inteligencji, prowadzące do wprowadzenia nowego rozwiązania na rynek. NCBR odpowiada za środki na badania przemysłowe, prace rozwojowe lub prace przedwdrożeniowe i zakładanie spółek celowych, zaś NCN – na badania podstawowe. Instytucje hostujące, w tym przypadku UJ i AGH, musiały zadeklarować wkład własny na realizację projektu.
/uj.edu.pl/
utworzone przez red. K. Łuczak | lip 19, 2022 | Nauki humanistyczne
Dział Rekrutacji na Studia Uniwersytetu Jagiellońskiego przedstawił wyniki pierwszej tury naboru kandydatów, który prowadzony był na studia pierwszego stopnia i jednolite magisterskie. Z udostępnionych danych odczytać można nazwy kierunków, które przyciągnęły największą liczbę kandydatów na studentów, a także liczbę osób ubiegających się o miejsce na poszczególnych kierunkach.
Uniwersytet Jagielloński w roku akademickim 2022/2023 jest gotowy przyjąć 9850 studentów na studiach I stopnia i jednolitych magisterskich. W pierwszej turze naboru aplikacje złożyło 33 427 kandydatów, co stanowi wynik bardzo zbliżony do ubiegłorocznego – 33 562. Dzisiaj można już wskazać kierunki, które cieszą się wśród kandydatów największym zainteresowaniem w tegorocznym naborze.
Najwięcej kandydatów zarejestrowało się na psychologię wykładaną na Wydziale Filozoficznym – 2475 osób. Od lat niezmiernie popularnym kierunkiem pozostaje także prawo, na które w tym roku aplikacje złożyło 1837 kandydatów. Z kolei psychologię na Wydziale Zarządzania i Komunikacji studiować chce 1589 osób. Filologię angielską wybrało 1167 kandydatów, a kierunek lekarski – 1082.
Studia, które przyciągają największą liczbę osób, nie zawsze pokrywają się z listą kierunków, na których o jedno miejsce ubiegało się najwięcej kandydatów. W obecnym naborze najtrudniejsze zadanie będą miały przed sobą osoby, które zainteresowane były studiowaniem psychologii, gdzie na jedno miejsce walczyło 20,63 kandydatów. Niewiele łatwiej będą mieli starający się o przyjęcie na ekonomię – 16, japonistykę – 15,57, kierunek lekarsko-dentystyczny – 11,85 oraz finanse, bankowość, ubezpieczenia – 11,8.
– Tegoroczne wyniki rekrutacji pokazują ciągły trend, że nasz uniwersytet cieszy się dużym zainteresowaniem wśród młodych ludzi. Świadczy o tym liczba kandydatów bardzo zbliżona do minionego roku. Ciekawostką w obecnym naborze jest pojawienie się na pierwszym miejscu pod względem liczby kandydatów oraz kandydatów na jedno miejsce psychologii prowadzonej na Wydziale Filozoficznym. Studia te od lat znajdują się w czołówce, jednak w tym roku wyprzedziły notujące największe zainteresowanie w ostatnich latach prawo o ponad 500 kandydatów – mówi Kamil Gajęcki, kierownik Działu Rekrutacji na Studia UJ.
Kolejna rejestracja dla jednolitych studiów magisterskich i pierwszego stopnia, dla których ustalony górny limit przyjęć nie zostanie wypełniony w naborze podstawowym, zostanie uruchamiana wkrótce i potrwa do 11 września.
/uj.edu.pl/
utworzone przez red. K. Łuczak | lip 7, 2022 | Rozwój uczelni
Dziewiętnaścioro wybitnych młodych naukowców z Uniwersytetu Jagiellońskiego otrzymało stypendia ministra edukacji i nauki. Dzięki temu przez trzy lata będą oni otrzymywali wsparcie w wysokości 5 390 zł miesięcznie. W tegorocznej edycji konkursu wpłynęło 1719 wniosków. 215 laureatów zostało wyłonionych przez ekspertów reprezentujących wszystkie dyscypliny naukowe i artystyczne. Najwięcej stypendiów – aż 19, zostało przyznanych naukowcom zgłoszonym przez Uniwersytet Jagielloński.
Stypendia otrzymali młodzi naukowcy, którzy prowadzą innowacyjne badania naukowe na wysokim poziomie i mają na koncie imponujący dorobek naukowy o wysokim prestiżu i międzynarodowym zasięgu. Najwyżej punktowano autorstwo lub współautorstwo monografii naukowej, rozdziału w monografii naukowej lub artykułu naukowego, o ile zostały wydane przez wydawnictwo albo opublikowane przez czasopismo ujęte w ministerialnym wykazie.
W tegorocznej edycji minister edukacji i nauki przyjął nowe podejście do sposobu wyłaniania kandydatów do stypendium, wynikające z równości dyscyplin naukowych i artystycznych. Polega ono na przyznawaniu w każdej z dyscyplin podobnej liczby stypendiów. Tym samym młodzi naukowcy konkurowali ze sobą w ramach danej dyscypliny, a nie całej dziedziny. Podejście to zagwarantowało młodym naukowcom równy dostęp do stypendiów, niezależnie od dyscypliny, w której prowadzą działalność naukową.
Przy ocenie wniosków największą wagę przykładano do wymiernych efektów działalności naukowej młodego naukowca w postaci publikacji naukowych (lub dzieł artystycznych – w przypadku dziedziny sztuki) oraz zastosowań praktycznych wyników prowadzonych badań naukowych lub prac rozwojowych.
Naukowcy z UJ, którzy otrzymali stypendia:
Dziedzina nauk humanistycznych:
- filozofia – dr Jacek Wawer,
- historia – mgr Justyna Gałuszka,
- językoznawstwo – mgr Damian Herda,
- literaturoznawstwo – dr Karina Jarzyńska,
- nauki o kulturze i religii – dr Anna Szołucha oraz mgr Małgorzata Fijał,
- nauki o sztuce – dr Agata Dworzak oraz mgr Filip Jankowski;
Dziedzina nauk medycznych i nauk o zdrowiu:
- nauki o zdrowiu – dr Magdalena Mijas oraz dr Urszula Marcinkowska-Trimboli;
Dziedzina nauk społecznych:
- geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna – mgr Łukasz Fiedeń,
- nauki o komunikacji społecznej i mediach – mgr Barbara Cyrek,
- nauki prawne – dr Kamil Mamak,
- nauki socjologiczne – mgr Agata Rejowska,
- psychologia – mgr Gabriela Gore-Gorszewska;
Dziedzina nauk ścisłych i przyrodniczych:
- informatyka – dr Adam Polak,
- matematyka – dr Marcin Sroka,
- nauki biologiczne – dr Michał Filipiak,
- nauki o Ziemi i środowisku – mgr Ewa Grabska-Szwagrzyk.
[uj.edu.pl]
