Naukowczyni z UWM testuje ChatGPT

Naukowczyni z UWM testuje ChatGPT

utworzone przez | maj 31, 2025 | Badania naukowe

Uruchomiono go jako prototyp w 2018 r., a publicznie ukazał się cztery lata później. Szybko zwrócił na siebie uwagę, dzięki rozbudowanym odpowiedziom z wielu dziedzin wiedzy. W zaledwie pięć dni zyskał ponad milion użytkowników. O ChacieGPT, jego plusach i minusach oraz zmianach, które w nim następowały, opowiada dr Agnieszka Zbrzezny z Wydziału Matematyki i Informatyki UWM.

ChatGPT to chatbot opracowany przez OpenAI. Wykorzystuje sieci neuronowe do rozumienia ludzkiego języka i służy do generowania odpowiedzi na zapytania, które wprowadza użytkownik. Został stworzony na podstawie ogromnych zbiorów danych, aby prowadzić ogólne rozmowy na tematy z różnych obszarów wiedzy. Jego model językowy opracowano za pomocą technik uczenia głębokiego i uczenia przez wzmacnianie z ciągłym wykorzystaniem ludzkiego wsparcia. Zanim został udostępniony internautom 30 listopada 2022 r., testowali go m.in. informatycy, w tym dr Agnieszka Zbrzezny, adiunkt w Katedrze Metod Matematycznych Informatyki UWM.

– Zaczęłam z niego korzystać już w 2020 r. jako pretester. Wówczas jeszcze nikt o nim nie mówił głośno, ale już wtedy robił duże wrażenie – mówi dr Agnieszka Zbrzezny, która śledzi zmiany, jakie następują w ChacieGPT, testuje go, a także wykorzystuje do codziennej pracy. – W tej chwili sprawdzam model 4.5 – „Orion”, który nie jest dostępny dla osób nieposiadających subskrypcji, czyli mówiąc inaczej – osób, które nie płacą za niego. Model ten wykorzystuje bardzo dużo energii elektrycznej i jest nadal w fazie testów.

ChatGPT zaledwie w ciągu pięciu dni od uruchomienia zyskał ponad milion użytkowników. Komunikacja z nim polega na tworzeniu zapytań w języku naturalnym. Jest stale udoskonalany, przez co stał się narzędziem wykorzystywanym w wielu różnych sektorach.

– Tych zmian trochę już było, bo jest on systematycznie aktualizowany i ulepszany. Poprawiane są błędy, wdrażane nowe funkcje, przez co wzrasta jego wydajność i dokładność. Oferuje też wiele rozszerzeń, które zwiększają jego funkcjonalność i możliwość adaptacji narzędzia do potrzeb użytkownika – wyjaśnia dr Agnieszka Zbrzezny i dodaje, że zmienia się też jego przeznaczenie. – Przykładowo poprzedni model „Omni” nie jest typowym modelem językowym. Ma też mechanizmy wnioskowania, czyli możemy go poprosić o udowodnienie twierdzenia. Testowałam go na typowych twierdzeniach, które przekazujemy studentom na informatyce i, co ciekawe, był lepszy niż na przykład książki, które to tłumaczą. Trzeba jednak pamiętać, że bazuje on jedynie na danych, np. artykułach naukowych, które są udostępnione, zatem na twierdzenia czy problemy, które są nierozwiązane – odpowiada, że „nie wiadomo, nie ma dowodu”.

Informatyczka zwraca uwagę także na to, że przy poprzednich wersjach ChataGPT lepiej było być dla niego grzecznym. Wówczas jego odpowiedzi były lepsze.

– Prawdopodobnie związane jest to z tym, że jeżeli coś od kogoś chcemy, np. dowiedzieć się czegoś na forum internetowym, to nie jesteśmy niemili, tylko grzecznie pytamy, aby uzyskać odpowiedź. On bazując na tym, lepiej reagował na miłe sformułowania. W nowym modelu zauważyłam, że nie jest to już konieczne, ale za to lepiej rozpoznaje nasze emocje i jest bardziej empatyczny – podkreśla dr Agnieszka Zbrzezny. Zdaniem naukowczyni taka funkcja mogłaby być wykorzystywana do wspierania ludzi w kryzysie psychicznym. – Na tej bazie moglibyśmy stworzyć aplikacje przydatne człowiekowi, a dobrze wiemy, z jakim kryzysem się spotykamy chociażby w psychiatrii dziecięcej. Widziałam też przypadek, w którym ChatGPT po interpretacji wyników medycznych skierował użytkownika do lekarza po dalszą diagnostykę.

ChatGPT może być używany praktycznie do wszystkiego. Może w kilka chwil stworzyć referat, przygotować statystki z dodanych plików, a nawet pisać wiersze i opowiadać żarty. Dzięki tym funkcjom może być bardzo przydatny w edukacji czy badaniach naukowych.

– Testowałam go także na pracach dyplomowych, których byłam promotorką lub recenzentką i doskonale wiedziałam, jakie są ich słabe i mocne strony. Na tym poziomie inżynierskim i magisterskim robił to naprawdę bardzo dobrze. Inaczej jest w przypadku nowatorskich opracowań czy badań, w których są opisane nowe idee czy podejścia. Tego jeszcze nie było, więc on nie ma skąd tych danych zaczerpnąć – podkreśla dr Agnieszka Zbrzezny. Ona sama lubi go stosować do wyłapywania literówek czy sprawdzania gramatyki.

Chociaż ChatGPT może udowodnić różnego rodzaju twierdzenia, zrobić szybkie obliczenia, to i tak należy go sprawdzać, bo ślepa wiara może nam zaszkodzić.

– ChatGPT dobrze radzi sobie np. z diagnostyką na podstawie opisów tekstowych. Pytanie tylko, czy jesteśmy w stanie zweryfikować informacje, które otrzymujemy. Testowałam go pod tym kątem i pytałam o diagnozę dla pacjentki. Dałam bardzo szeroki kontekst, ale bez danych wrażliwych – to jest ważne, bo nigdy nie wiemy, kto te zebrane informacje o nas wykorzysta. W odpowiedzi otrzymałam prawdziwe artykuły naukowe, które opisywały przypadłości chorej i w jaki sposób mogą się łączyć. Zasugerował też, które badania pacjentka powinna wykonać. Wszystko się zgadzało do momentu, kiedy podał, jakie leki zażywać. I to już może być niebezpieczne, bo wśród nich znalazł się np. popularny lek na potencję dla mężczyzn, którego kobiety nie powinny przyjmować – ostrzega dr Agnieszka Zbrzezny.

Jak przekonuje informatyczka, ChatGPT może też zaszkodzić uczelniom. Spotkała się z licznymi przypadkami prac studenckich pisanych przy użyciu ChataGPT. Co ciekawe, sam ChatGPT uważa to za nieetyczne i zwraca uwagę, że może to prowadzić do plagiatu. Ponadto ChatGPT „mówi” o sobie, że powinno się go wykorzystywać jako narzędzie wspomagające, jednak nie zastąpi myślenia krytycznego.

– Wykorzystanie sztucznej inteligencji, która potrafi pisać nie najgorsze programy, było jednym z powodów pogłębiającego się załamania rynku pracy dla programistów. Studentom zdecydowanie trudniej jest znaleźć praktyki, staże czy pracę, bo muszą wiedzieć o wiele więcej, być lepszymi od ChataGPT. To branża, która bardzo dynamicznie się zmienia. Większość wiedzy, której ja się uczyłam na studiach, np. języków programowania, jest już nieaktualna. Co semestr też muszę zmieniać i poprawiać slajdy, które pokazuję studentom. I w pewnym stopniu pomaga mi w tym ChatGPT, bo przyspiesza tę pracę. Jednak zawsze sprawdzam, czy programy wskazane przez ChataGPT jako dobre dydaktycznie, są bezpieczne. Nie mogę mieć pewności, że nie wygenerował on kodu bazującego na niebezpiecznym kodzie np. umożliwiającym wejście do systemu „tylnymi drzwiami” – dodaje badaczka z UWM.

Dr Agnieszka Zbrzezny porównuje ChatGPT do wędki albo pomocnika i podkreśla, po raz kolejny, że zawsze trzeba go sprawdzać.

– Z pewnością przyspiesza pracę, ale potrafi też się mylić, nawet w prostych zadaniach. Nie poradził sobie chociażby z bardziej skomplikowanymi zadaniami dla studentów II roku informatyki, bo nie były typowo książkowe. Nie jest też absolutnie kreatywny, więc raczej nie powinniśmy się martwić, że zastąpi człowieka – podsumowuje dr Agnieszka Zbrzezny.

[źródło: Sylwia Zadworna, uwm.edu.pl]

Profesorowie z UJ w gronie najbardziej wpływowych naukowców

Profesorowie z UJ w gronie najbardziej wpływowych naukowców

utworzone przez | paź 24, 2023 | Konferencje naukowe, Rozwój uczelni

Wykładowcy z Uniwersytetu Jagiellońskiego kolejny raz pojawili się w renomowanym rankingu najbardziej wpływowych postaci świata nauki. Ranking, przygotowany przez Uniwersytet Stanforda wspólnie z wydawnictwem Elsevier oraz firmą SciTech Strategies, ocenia osiągnięcia uczonych, bazując na wskaźnikach bibliometrycznych.

Ranking Top 2% prezentuje naukowców, których prace są najczęściej cytowane w literaturze naukowej. Analiza uwzględnia takie kryteria jak indeks Hirscha, ogólną liczbę cytowań z pominięciem autocytowań, Impact Factor oraz pozycję i funkcję autora w publikacjach. Opracowanie zawiera dwa zestawienia. Jedno odnosi się do całkowitych osiągnięć w karierze naukowca do roku 2022, a drugie koncentruje się wyłącznie na cytowaniach z roku 2022.

Na pierwszej liście, która ocenia całościowy dorobek naukowy od początku kariery, znalazło się 69 naukowców UJ:

  • śp. prof. Andrzej Szczeklik – Wydział Lekarski,
  • śp. prof. Stanisław Konturek – Wydział Lekarski,
  • prof. Karol Życzkowski – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
  • prof. Barbara Krajewska – Wydział Chemii,
  • prof. Anetta Undas – Wydział Lekarski,
  • śp. prof. Ryszard Gryglewski – Wydział Lekarski,
  • prof. Romuald Janik – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
  • prof. Tadeusz Sarna – Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii,
  • prof. Tomasz Brzozowski – Wydział Lekarski,
  • prof. Józef Dulak – Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii,
  • prof. Tomasz Guzik – Wydział Lekarski,
  • prof. Andrzej Białas – emeryt. prof. Wydziału Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
  • prof. Jan Kozłowski – emeryt. prof. Wydziału Biologii,
  • prof. Jan Potempa – Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii,
  • prof. Wiesław Roth – Wydział Chemii,
  • prof. Alfred Uchman – Wydział Geografii i Geologii,
  • prof. Piotr Popik – Wydział Nauk o Zdrowiu,
  • prof. Gabriel Nowak – Wydział Farmaceutyczny,
  • prof. Roman Nalewajski – emeryt. prof. Wydziału Chemii,
  • prof. Wojciech Florkowski – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
  • śp. prof. Wiesław Jędrychowski – Wydział Lekarski,
  • prof. Grażyna Jasieńska – Wydział Nauk o Zdrowiu,
  • prof. Jacek Dziarmaga – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
  • prof. Janusz Marcinkiewicz – Wydział Lekarski,
  • prof. Grzegorz Sulka – Wydział Chemii,
  • prof. Andrzej Pilc – Wydział Nauk o Zdrowiu,
  • prof. Jan Kozłowski – emeryt. prof. Wydziału Biologii,
  • prof. Maciej Małecki – Wydział Lekarski,
  • prof. Piotr Bizoń – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
  • prof. Andrzej Szytuła – emeryt. prof. Wydziału Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
  • prof. Elżbieta Richter-Wąs – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
  • prof. Marek Sanak – Wydział Lekarski,
  • śp. prof. Marek Szydłowski – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
  • prof. Andrzej Pająk – Wydział Nauk o Zdrowiu,
  • prof. Jerzy Datka – emeryt. prof. Wydziału Chemii,
  • prof. Nestor Oszczypko – emeryt. prof. Wydziału Geografii i Geologii,
  • prof. Jakub Zakrzewski – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
  • dr hab. Bogdan Damski – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
  • prof. Józef Spałek – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
  • prof. Ewa Gregoraszczuk – Wydział Biologii,
  • prof. Ryszard Laskowski – Wydział Biologii,
  • śp. prof. Jerzy Vetulani – Wydział Lekarski,
  • prof. Andrzej Oleś – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
  • prof. Marcin Barczyński – Wydział Lekarski,
  • prof. Zbigniew Sojka – Wydział Chemii,
  • prof. Katarzyna Turnau – Wydział Biologii,
  • prof. Jerzy Kruk – Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii,
  • prof. Krzysztof Sacha – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
  • prof. Maria Nowakowska – emeryt. prof. Wydziału Chemii,
  • prof. Stanisław Migórski – Wydział Matematyki i Informatyki,
  • prof. Radosław Śpiewak – Wydział Farmaceutyczny,
  • prof. Grażyna Stochel – Wydział Chemii,
  • prof. Anna Wesołowska – Wydział Farmaceutyczny,
  • prof. Steven Bass – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
  • prof. Barbara Sieklucka – emeryt. prof. Wydziału Chemii,
  • dr hab. Mariusz Duplaga, prof. UJ – Wydział Nauk o Zdrowiu,
  • prof. Jacek Jawień – Wydział Lekarski,
  • prof. Maciej Ogorzałek – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
  • prof. Bogusława Budziszewska – Wydział Farmaceutyczny,
  • prof. Stefan Chłopicki – Jagiellońskie Centrum Rozwoju Leków,
  • prof. Paweł Kościelniak – Wydział Chemii,
  • prof. Jolanta Jaworek – emeryt. prof. Wydziału Nauk o Zdrowiu,
  • prof. Paweł Moskal – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
  • prof. Wojciech Macyk – Wydział Chemii,
  • prof. Wojciech Branicki – Wydział Biologii,
  • dr hab. Łukasz Michalczyk, prof. UJ – Wydział Biologii,
  • prof. Grzegorz J. Nalepa – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
  • prof. Marcin Nobis – Wydział Biologii,
  • prof. Irena Roterman-Konieczna – emeryt. prof. Wydział Lekarskiego.

Na liście naukowców najczęściej cytowanych w 2022 roku znalazło się 72 przedstawicieli społeczności akademickiej UJ:

  • prof. Tomasz Guzik – Wydział Lekarski,
  • prof. Karol Życzkowski – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
  • prof. Barbara Krajewska – Wydział Chemii,
  • prof. Anetta Undas – Wydział Lekarski,
  • prof. Józef Dulak – Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii,
  • prof. Wojciech Florkowski – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
  • prof. Grażyna Jasieńska – Wydział Nauk o Zdrowiu,
  • prof. Elżbieta Kołaczkowska – Wydział Biologii,
  • prof. Tadeusz Sarna – Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii,
  • dr hab. Iana Markevych – Wydział Filozoficzny,
  • prof. Jan Potempa – Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii,
  • prof. Małgorzata Barańska – Wydział Chemii,
  • dr hab. Janusz Dąbrowski, prof. UJ – Wydział Chemii,
  • prof. Wiesław Roth – Wydział Chemii,
  • prof. Elżbieta Richter-Wąs – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
  • dr hab. Mariusz Mitoraj, prof. UJ – Wydział Chemii,
  • dr Ahmed Eid Ahmed Radwan – Wydział Geografii i Geologii,
  • dr Karol Piczak – Wydział Matematyki i Informatyki,
  • prof. Marcin Barczyński – Wydział Lekarski,
  • prof. Grzegorz Sulka – Wydział Chemii,
  • dr hab. Agnieszka Mazur-Biały, prof. UJ – Wydział Nauk o Zdrowiu,
  • dr hab. Mariusz Duplaga, prof. UJ – Wydział Nauk o Zdrowiu,
  • prof. Krzysztof Pyrć – Małopolskie Centrum Biotechnologii,
  • dr Tetiana Tatarchuk – Wydział Chemii,
  • prof. Andrzej Pająk – Wydział Nauk o Zdrowiu,
  • prof. Jacek Dziarmaga – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
  • prof. Stanisław Migórski – Wydział Matematyki i Informatyki,
  • prof. Tomasz Brzozowski – Wydział Lekarski,
  • prof. Krzysztof Sacha – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
  • prof. Marek Jastrzębski – Wydział Lekarski,
  • prof. Alfred Uchman – Wydział Geografii i Geologii,
  • prof. Wojciech Czakon – Wydział Zarządzania i Komunikacji Społecznej,
  • prof. Agnieszka Łoboda – Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii,
  • prof. Marek Sanak – Wydział Lekarski,
  • prof. Dariusz Dudek – Centrum Medycyny Cyfrowej i Robotyki,
  • prof. Halina Ekiert – Wydział Farmaceutyczny,
  • dr Roman Topór-Mądry – Wydział Nauk o Zdrowiu,
  • dr hab. inż. Łukasz Tomczyk – Wydział Filozoficzny,
  • prof. Wojciech Macyk – Wydział Chemii,
  • śp. prof. Andrzej Szczeklik – Wydział Lekarski,
  • prof. Michał Pędziwiatr – Wydział Lekarski,
  • prof. Roman Nalewajski – emeryt. prof. Wydziału Chemii,
  • dr hab. Mariusz Radoń, prof. UJ – Wydział Chemii,
  • prof. Janusz Marcinkiewicz – Wydział Lekarski,
  • prof. Wojciech Szczeklik – Wydział Lekarski,
  • prof. Gabriel Nowak – Wydział Farmaceutyczny,
  • prof. Alicja Józkowicz – Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii,
  • dr hab. Agnieszka Szopa, prof. UJ – Wydział Farmaceutyczny,
  • śp. prof. Stanisław Konturek – Wydział Lekarski,
  • prof. Maria Rąpała-Kozik – Wydział Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii,
  • dr hab. Bogdan Damski – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
  • prof. Piotr Major – Wydział Lekarski,
  • prof. Sławomir Kołodziej – Wydział Matematyki i Informatyki,
  • prof. Jakub Zakrzewski – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
  • śp. prof. Wiesław Jędrychowski – Wydział Lekarski,
  • prof. Stefan Chłopicki – Jagiellońskie Centrum Rozwoju Leków,
  • prof. Paweł Moskal – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
  • prof. Małgorzata Bała – Wydział Lekarski,
  • dr hab. Łukasz Michalczyk, prof. UJ – Wydział Biologii,
  • dr hab. Paweł Paśko – Wydział Farmaceutyczny,
  • dr Paweł Nowak – Wydział Chemii,
  • prof. Katarzyna Młyniec – Wydział Farmaceutyczny,
  • śp. prof. Ryszard Gryglewski – Wydział Lekarski,
  • prof. Wojciech Branicki – Wydział Biologii,
  • prof. Jerzy Walocha – Wydział Lekarski,
  • prof. Kinga Sałat – Wydział Farmaceutyczny,
  • prof. Przemysław Bąbel – Wydział Filozoficzny,
  • dr Piotr Gąsiorek – Wydział Biologii,
  • prof. Józef Spałek – Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej,
  • prof. Marcin Nobis – Wydział Biologii,
  • dr hab. Przemysław Pękala – Wydział Lekarski,
  • dr hab. Ewelina Pośpiech – Małopolskie Centrum Biotechnologii.

Pełne listy TOP 2% najlepszych naukowców na świecie można pobrać na stronie elsevier.digitalcommonsdata.com.